Fahrenheit 451

GİRİŞ
1. FAHRENHEIT 451

Ne gelecek? Gelecek ne getirecek? Bilmiyorum hiç bir şey sezmiyorum. Bir örümcek, belirli bir noktadan hedefine doğru indiğinde, önünde hep, ne denli çırpınsa da ayağını basamayacağı boş bir uzam görür. Benim durumum da böyle; önümde hep boş bir uzam; beni öne doğru götüren ise, arkamda kalmış bir sonuçtur. Bu yaşam ters ve dehşet verici, dayanılacak gibi değil.
Kierkegaard[1]

AÇIK YAPIT-UMBERTO ECO

AÇIK YAPIT
Rahat bir okuma yapılamıyor Açık Yapıt'ta. Ele alınan konu çetrefilli. Ve yazarın bu konunun hemen her katmanını açıklaması. Açık yapıt kitabı, basitçe modern sanat eserlerinin geleneksel sanat eserlerinden ayrılmasını tanımlayan bir sanat kuramı. Ancak kitap verdiği örnekler, açıklamalar ve bölümleriyle, bir sanat kuramı çerçevesini aşmakta.
Bir çırpıda okunabilecek sıradan bir kitap olmaması yüzünden, Açık Yapıt özel bir yaklaşım gerektiriyor...Hatta entelektüel bir savaş. Bir ön hazırlık yapmalı ki bilgi birikimimiz yeterli olsun ve yapılan göndermeler havada kalmasın. Kitabın kabuğunu kırma işlemi postmodern okumaya geçmeden az önceki durak. Girizgah olarak, kitapta bahsedilen temel kavramların tanımlarını iyice oturtmam gerekti. Sırasıyla gerekli gördüğüm kavramlar, kitaplar, eserler ve isimler şunlar;poetika, logos, pragmatizm, arketipal yolculuk, yananlam, göstergebilim, etkileşimli psikoloji, kavrama evreleri, chaos, cosmos, anlamsal çokluk, entropi, olasılık dışı, Gestalt teori, Piaget, Ulysess, Finnegans Wake, İlahi Komedya, Dewey, Wiener Sibernetik.
Benim kabaca verdiğim bu ön hazırlıktan sonra, Okurken belli bir içe kapanıklık gerekiyor. Tıpkı karanlık odada filmin banyo edilmesi gibi beynimizdeki karanlık odayı, fikirler yavaş yavaş otururken dış dünyanın gürültüsünden uzak tutmaya çalıştım. Kitapta geçen ilginç örnekleri kaçırmamaya çalışayaım derken paranoyak bir okur haline gelmeniz an meselesi:)
BÖLÜM 1 -AÇIK YAPIT POETİKASI
Bu bölümde açık yapıtın tanımı üzerinde durulmuş. Günümüzde, müzik eserleri bestecileri yorumcusuna kendi değerlendirmesi için belli bir özgürlük alanı sağlamaktadır. Açık yapıt bir müzik eseri ise yorumcusuna kendi yorumunu katacak özgürlüğü veren bir eserdir. Burada geleneksel yapının katı yaklaşımından uzaklaşılmakta. Kitapta adı geçen klasik eserler; Eine Klein Nacht Music, Aida yapısı gereği pek de açık olmayan eserlere örnek teşkil ederlerken, Scambi gibi eserlerde açık yapıt olarak açıklanıyor.
Bu yüzden, bu noktada estetik kuramcılar, açık yapıt konusunu iki açıdan tartışmışlar: Bir eserin tamamlanmışlığı ve açıklığı. Standard duruma göre bir sanat eseri tamamlanmış bir ürün olmalıdır. Diğer bir değişle, bir sanatçının bir dizi iletişimsel etkiyle, kendi yarattığı özgün kompozisyonu her izleyicinin kendine göre anlamlandıracağı şekilde düzenleme uğraşının so ürünüdür." (Eco 9-10)
Pousseur bu konuya açıklık getirmiştir. Açık yapıtın poetikası yorumcu açısından "bilinçli özgürlüğün, edimlerini kolaylaştırır, onu sınırsız bir iç ilişkiler ağının odak noktasına koyar." Yani yorumcu, kendi formunu oluştururken dış zorunluluklardan çok kendi iç ilişkilerine bakarak düzenlemelerini yapar. Açık yapıtı tamamlanmamış eser diye niteleyenlere karşı bir savunma geliştirir. Açık yapıt bir eserin bitmemiş olduğu anlamına gelmez. Açıklık kelimesini geniş anlamda ele almalıyız der ve şöyle devam eder; "Herhangi bir sanat yapıtı izleyiciye bitmemiş bir durumda aktarılmamışsa bile özgür ve yaratıcı bir yanıt ister." Çünkü der, "yorumcu yaratıcıyla psikolojik bir işbirliği içinde yapıtı yeniden yaratana kadar yapıttan haz alamaz" Tabii burada önemli bir noktayı kaçırmamalıyız. Açıklık sadece sanatsal yorumun kaçınılmaz bir öğesi değil. Açıklık sanatçının kendi üretiminin olumlu bir yanıdır ve sanatçı işini en üst düzeyde "açıklığa" ulaşacak şekilde sunar (Pousseur qtd. in Eco 11).